Ured za reviziju institucija Bosne i Hercegovine utvrdio je brojne slabosti u sistemu praćenja i naplate prihoda Ministarstva komunikacija i prometa BiH, kojim rukovodi ministar Edin Forto.
Revizori su upozorili da sistem internih kontrola u ovom segmentu još nije u potpunosti uspostavljen, zbog čega Ministarstvo nema potpuno usaglašene podatke o zaduženjima, uplatama i prihodima evidentiranim u Glavnoj knjizi.
Ukupni prihodi i primici Ministarstva iskazani su u iznosu od 5.596.491 KM, što predstavlja razliku od 1.984.491 KM u odnosu na iznos planiran za 2025. godinu. Međutim, taj iznos ne treba automatski predstavljati kao nestali ili sporni novac, već kao odstupanje između planiranih i ostvarenih prihoda.
Mnogo konkretniji problem predstavljaju neusaglašenosti između Glavne knjige i pomoćnih evidencija, koje prema navedenim stavkama ukupno premašuju 134.000 KM.
Revizori: Interne kontrole još nisu potpuno uspostavljene
U revizorskom izvještaju navedeno je da je Ministarstvo poduzimalo određene aktivnosti kako bi unaprijedilo praćenje naplate prihoda, ali da sistem još ne omogućava pouzdano i kontinuirano povezivanje zaduženja s izvršenim uplatama.
Ministarstvo za većinu prihoda zavisi od podataka koje dostavljaju druge institucije i organizacije, među kojima su:
- Agencija za identifikacione dokumente, evidenciju i razmjenu podataka BiH – IDDEEA;
- entitetska ministarstva;
- nadležni organi Brčko distrikta;
- administrativna tijela za homologaciju vozila.
Problem nastaje kada se podaci ne dostavljaju redovno, kada su nepotpuni ili kada uplate sadrže pogrešne identifikacione podatke.
Neusaglašeni prihodi od dozvola za prijevoz putnika
Prihodi od dozvola u međunarodnom cestovnom prijevozu putnika iznosili su 81.560 KM.
Revizori su, međutim, utvrdili da pomoćne evidencije nisu usaglašene s podacima iz Glavne knjige, a razlika iznosi 11.440 KM.
Također je navedeno da sve uplate nisu povezane s brojevima protokola odgovarajućih dokumenata te da sva evidentirana dugovanja nisu zatvorena.
Iz Ministarstva su objasnili da dio problema nastaje zbog pogrešnih podataka koje podnosioci zahtjeva unose prilikom plaćanja, uključujući netačan jedinstveni identifikacioni broj, pogrešan poziv na broj ili pogrešno izvršenu uplatu.
Takvo obrazloženje može objasniti tehnički uzrok, ali ne uklanja odgovornost institucije da uspostavi sistem kojim se ovakve greške pravovremeno otkrivaju i ispravljaju.
Razlika veća od 50.000 KM kod međunarodnog prijevoza robe
Prihodi od dozvola za međunarodni cestovni prijevoz robe iznosili su 1.528.377 KM. Riječ je o prihodima od CEMT dozvola te bilateralnih dozvola koje izdaju državno i entitetska ministarstva, kao i nadležni organ Brčko distrikta.
U ovoj oblasti revizori su utvrdili neusaglašenost od 50.233 KM.
Problem je nastao jer izvještaji entitetskih ministarstava i Brčko distrikta nisu redovno dostavljani na mjesečnom nivou, a u pojedinim slučajevima nisu sadržavali potpune podatke o vrsti dozvola i subjektima kojima su one izdate.
Zbog toga Ministarstvo nije moglo kontinuirano sravnjavati naplaćene prihode s izdatim dozvolama.
Problemi i kod homologacije vozila
Takse za radnje u postupku homologacije vozila tokom posmatranog perioda iznosile su 1.072.734 KM.
Iako je unaprijeđeno elektronsko učitavanje podataka, revizori su utvrdili da se kod ovih prihoda ne evidentira poziv na broj, što otežava automatsko povezivanje uplata sa zaduženjima.
Posljedica je odstupanje od 29.856 KM između Glavne knjige i pomoćnih evidencija.
Digitalni tahografi donijeli još jednu neusaglašenost
Prihodi od naknada za izradu memorijskih kartica za digitalne tahografe iznosili su 1.089.375 KM.
Zbog tehničkih problema u razmjeni podataka između IDDEEA-e i drugih institucija utvrđena je dodatna razlika od 42.495 KM.
Kada se saberu navedena odstupanja kod dozvola, homologacije i tahografskih kartica, dolazi se do iznosa od 134.024 KM neusaglašenih evidencija.
Problem nije samo u ciframa, nego u kontroli javnog novca
Revizorski nalaz ne znači automatski da je novac nestao ili pronevjeren. Međutim, pokazuje da Ministarstvo nema potpuno pouzdan sistem kojim u svakom trenutku može potvrditi ko je šta platio, po kojem osnovu i da li je odgovarajuće potraživanje pravilno zatvoreno.
To je ozbiljan institucionalni problem.
Kada jedno državno ministarstvo naplaćuje milione maraka kroz dozvole, takse, homologaciju i druge usluge, evidencije ne bi smjele zavisiti od naknadnog ručnog sravnjavanja, nepotpunih izvještaja drugih institucija ili pravilno upisanog poziva na broj.
Revizorski nalazi zato otvaraju pitanje koliko je Ministarstvo komunikacija i prometa BiH efikasno upravljalo prihodima i zašto sistem internih kontrola, uprkos ranijim aktivnostima, još nije u potpunosti funkcionalan.