Christian Schmidt u svom 69. izvještaju za Ujedinjene nacije upozorio je da se Bosna i Hercegovina suočava sa ozbiljnim političkim i institucionalnim izazovima, među kojima posebno izdvaja blokade institucija, jačanje secesionističke retorike, pitanje državne imovine i sve češće narative o trećem entitetu.
Izvještaj će biti predstavljen na sjednici Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija zakazanoj za 12. maj, a obuhvata period od 16. oktobra 2025. do 15. aprila 2026. godine.
Stabilna, ali krhka sigurnosna situacija
Schmidt navodi da je sigurnosna situacija u BiH i dalje stabilna, ali istovremeno i veoma krhka, zbog čega smatra da prisustvo EUFOR misije ostaje opravdano. Posebno upozorava na kontinuirane političke blokade koje, kako tvrdi, paralizuju rad državnih institucija.
Kao jedan od glavnih problema ističe rad Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, gdje se pravila o kvorumu koriste kao mehanizam za blokiranje odlučivanja.
“Institucije stvorene da omoguće zemlji da funkcioniše kao suverena država drže kao taoce akteri koji nastoje ojačati poddržavne institucije”, navodi Schmidt u izvještaju.
Oštar osvrt na priče o trećem entitetu
Visoki predstavnik se posebno osvrnuo na nedavnu konferenciju održanu u Zagrebu, na kojoj se govorilo o “neuspjeloj BiH” i uspostavi trećeg entiteta.
Schmidt navodi da takvi narativi predstavljaju pokušaj daljnje etničke podjele države i urušavanja multietničkog karaktera Bosne i Hercegovine.
U izvještaju upozorava da se BiH pokušava prikazati kao “poprište sukoba civilizacija”, kroz tvrdnje o navodnoj ugroženosti kršćanstva od radikalnog islama, što opisuje kao opasnu strategiju produbljivanja podjela.
Dodikove poruke označene kao povratak secesionizmu
Schmidt smatra da se rukovodstvo Savez nezavisnih socijaldemokrata vraća agresivnijoj secesionističkoj retorici, posebno nakon istupa Milorad Dodik u Donjoj Gradini u aprilu ove godine.
Prema njegovoj ocjeni, Dodik pokušava predstaviti Republiku Srpsku kao entitet koji se nalazi u “tranzicionoj fazi” prema trajnoj državnoj zajednici sa Srbijom.
Schmidt upozorava da bi takva retorika mogla biti dio političke strategije pred Opće izbore 2026. godine.
Državna imovina i investicije
Veliki dio izvještaja odnosi se i na pitanje državne imovine, za koje Schmidt tvrdi da ozbiljno blokira investicije i razvoj zemlje. Posebno naglašava da Federacija BiH trpi najveće posljedice zbog nepostojanja državnog rješenja.
“Ostajem uvjeren da bi otvaranje zemlje domaćim i stranim investicijama kroz rješenje pitanja državne imovine doprinijelo promjeni političke dinamike na pozitivan način”, naveo je Schmidt.
“Srpska kuća” u Brčkom izazvala reakciju OHR-a
U izvještaju se spominje i slučaj “Srpske kuće” u Brčko distrikt, odnosno kupovina nekretnine od strane Ugostiteljske službe Vlade RS.
Schmidt podsjeća da prema Konačnoj arbitražnoj odluci nijedan entitet nema pravo vršiti vlast na teritoriji Distrikta, te upozorava da pokušaji institucionalnog širenja Republike Srpske u Brčkom predstavljaju ozbiljno političko pitanje.