Evropski parlament sve otvorenije dovodi u pitanje evropski put Srbije, a u Briselu se već razmatraju i konkretne mjere koje bi mogle pogoditi vlast predsjednika Aleksandra Vučića – uključujući i obustavu finansijske pomoći.
Tokom rasprave na Odboru za vanjske poslove Evropskog parlamenta ocijenjeno je da Srbija stagnira, pa čak i nazaduje u ključnim reformama, dok evropske vrijednosti ostaju uglavnom na nivou političkih deklaracija.
Ozbiljne kritike zbog nazadovanja
Izvjestitelj za Srbiju Tonino Picula istakao je da proces pristupanja EU godinama stagnira, uz vidljivo pogoršanje u oblastima vladavine prava, demokratije i slobode medija.
Naglasio je da nedostaje stvarna politička volja za napredak, što se, kako je rekao, vidi i kroz odnos vlasti prema Evropskoj uniji, ali i kroz neusklađenost sa zajedničkom vanjskom i sigurnosnom politikom EU.
Kao dodatni problem naveo je i zategnute odnose u regionu, uključujući spor dijalog s Kosovom i izostanak saradnje u pitanjima ratnih zločina i nestalih osoba.
Sve glasniji zahtjevi za ukidanje finansijske pomoći
Jedan od najosjetljivijih prijedloga koji se pojavio tokom rasprave odnosi se na mogućnost obustave finansijske pomoći Srbiji.
Pojedini zastupnici smatraju da EU godinama ulaže značajna sredstva bez konkretnih rezultata, te da bi sredstva trebalo preusmjeriti direktno ka civilnom društvu, umjesto državnim institucijama.
Austrijski zastupnik Helmut Brandstaetter poručio je da vlast u Srbiji koristi evropski novac bez stvarne namjere da provede reforme, što dodatno otvara pitanje opravdanosti daljnje finansijske podrške.
Kritike i zbog političkog kursa
Dodatne zamjerke odnose se na spoljnopolitički kurs Srbije, uključujući saradnju s Rusijom i Kinom, ali i izbjegavanje jasnog svrstavanja uz EU u ključnim geopolitičkim pitanjima.
Zastupnici su upozorili da takva politika dovodi u pitanje kredibilitet Srbije kao kandidata za članstvo i može imati šire sigurnosne implikacije za region.
Napeti odnosi s EU institucijama
Tokom rasprave istaknuto je i da je delegacija Evropskog parlamenta nedavno u Beogradu dočekana neprijateljski u provladinim medijima, uz negativne reakcije najviših državnih zvaničnika.
Posebno je na udaru bio izvjestitelj Picula, kojem su kolege u parlamentu izrazile podršku.
Podijeljena mišljenja unutar EU
Iako je većina zastupnika iznijela oštre kritike, bilo je i glasova koji su branili Srbiju.
Zastupnica iz redova mađarskog Fidesza ocijenila je da izvještaj nije uravnotežen i da ne prepoznaje pozitivne pomake, dok su pojedini zastupnici upozorili na previše paternalistički odnos EU prema Srbiji.
Put Srbije prema EU pod znakom pitanja
Zaključak rasprave jasno ukazuje da se evropski put Srbije nalazi u ozbiljnoj krizi.
Prema ocjenama iz Evropskog parlamenta, ključni problem nije samo spor tempo reformi, već činjenica da vlast u Srbiji sistematski zanemaruje osnovne zahtjeve za pristupanje.
Odbor bi o izvještaju trebao glasati početkom juna, nakon čega će uslijediti rasprava na plenarnoj sjednici, što bi moglo dodatno definisati budući odnos Evropske unije prema Srbiji i njenom članstvu.