Bosna i Hercegovina ima jednu od najviših stopa smrtnosti povezanih sa zagađenjem zraka u svijetu, upozorila je međunarodna novinska agencija Reuters, izvještavajući o alarmantnoj situaciji u Sarajevu, koje je nedavno proglašeno najzagađenijim gradom na svijetu prema podacima švicarske kompanije IQAir.
Prema Reutersu, vlasti u Sarajevu su u srijedu izdale hitno upozorenje na kvalitet zraka i uvele niz restriktivnih mjera nakon što je glavni grad Bosne i Hercegovine dvije večeri zaredom zauzeo prvo mjesto na listi najzagađenijih gradova globalno.
Zabrane saobraćaja i javnih aktivnosti
Zbog opasno visokih koncentracija zagađujućih čestica, Vlada Kantona Sarajevo uvela je zabranu kretanja:
-
kamiona težih od 3,5 tone
-
vozila koja ne ispunjavaju EU ekološke standarde
Također su obustavljeni građevinski radovi na otvorenom, kao i javna okupljanja na otvorenom prostoru. Mjere su donesene nakon višednevne magle i smoga koji su prekrili grad sa oko 350.000 stanovnika.
Glavni izvori zagađenja: grijanje i saobraćaj
Stručnjaci upozoravaju da su glavni izvori zagađenja u Sarajevu:
-
oko 40.000 domaćinstava koja koriste drva i ugalj za grijanje
-
saobraćaj, uz čak 180.000 registrovanih vozila
Anes Podić iz ekološke organizacije Eko Akcija istakao je da je zahvaljujući međunarodnoj pomoći samo oko 500 domaćinstava dobilo plinske peći, što je zanemariv broj u odnosu na razmjere problema.
Geografski položaj pogoršava situaciju
Sarajevo se nalazi u dolini okruženoj planinama, što doprinosi fenomenu temperaturne inverzije. Ovaj meteorološki efekat zadržava hladniji zrak i zagađivače blizu tla, omogućavajući da se smog, pomiješan s maglom, zadrži danima, pa čak i sedmicama.
Prema podacima Svjetske banke, Bosna i Hercegovina ima jedan od najviših nivoa zagađenja finim česticama PM2.5 u Evropi, pri čemu sagorijevanje čvrstog goriva doprinosi zagađenju sa oko 50%, a transportni sektor sa 20%.
Prekoračenja tokom cijele godine
Stručnjak Federalnog hidrometeorološkog zavoda Enis Krečinić upozorio je da su dozvoljene koncentracije PM2.5 čestica u Sarajevu prekoračene više od 100 dana godišnje, što ukazuje na hronični, a ne povremeni problem.
Zabrinjavajuće zdravstvene posljedice
Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (WHO), Bosna i Hercegovina ima petu najveću stopu smrtnosti od zagađenja zraka u svijetu.
Svjetska banka procjenjuje da zagađenje PM2.5 u BiH uzrokuje oko 3.300 preranih smrti godišnje, uz ekonomski gubitak veći od 8% bruto domaćeg proizvoda.
Pulmologinja Aida Forto upozorava da dugotrajno izlaganje zagađenom zraku može dovesti do razvoja raka pluća, te predstavlja poseban rizik za trudnice, djecu, starije osobe i hronične bolesnike.
Izvještaj Reutersa još jednom je skrenuo međunarodnu pažnju na dugogodišnji problem zagađenja zraka u Bosni i Hercegovini, koji, uprkos brojnim upozorenjima, i dalje ostaje bez sistemskog i dugoročnog rješenja.