Evropska unija trenutno proživljava svoj mali “anti-korupcijski Dejton”, ali u potpuno pogrešnom smjeru.
Federica Mogherini – bivša visoka predstavnica EU za vanjske poslove i osoba koja je godinama držala lekcije Balkanu o vladavini prava – podnijela je ostavku nakon što ju je Evropsko tužilaštvo stavilo pod istragu zbog moguće zloupotrebe sredstava Evropske unije.

Ovo je ista ona Europa koja regionu, pa i Bosni i Hercegovini, šalje eksperte da “osnažuju institucije” i uče političare kako se transparentno upravlja novcem. A sada – upravo ti eksperti završavaju pod sumnjom zbog namještanja tendera.

Šta se Mogherini stavlja na teret?

Evropski tužioci istražuju sumnje da su:

• Koledž Evrope, na čijem je čelu bila Mogherini

• i Evropska služba za vanjsko djelovanje, u kojoj je visoki zvaničnik Stefano Sannino također osumnjičen

mogli dogovarati tendere i nepropisno usmjeravati EU novac vrijedan više miliona eura.

Riječ je o projektu pokretanja nove Diplomatske akademije za obuku budućih evropskih diplomata – tender koji je formalno bio otvoren svim univerzitetima u Evropi, ali je, prema sumnjama tužilaca, Koledž Evrope bio unaprijed informisan.

Drugim riječima: ono zbog čega se po Balkanu pišu izvještaji, drže seminari i šalje moralna policija – sada trese same temelje Brisela.

Stefano Sannino: još jedno veliko ime pod istragom

Nije tu priča stala.

Samo dan ranije, Stefano Sannino, glavni čovjek za Bliski istok, Sjevernu Afriku i Zaljev u Evropskoj komisiji, tiho je najavio penzionisanje.
U isto vrijeme – i on je zvanično postao osumnjičeni u sklopu iste istrage.

Dvije vodeće figure evropske diplomacije – u roku od 48 sati.

Mogherini: “Imam povjerenja u pravosuđe” – ali ostavka je već podnesena

Mogherini, koja se još uvijek smatra nevinom dok istraga traje, kaže da vjeruje u pravosudni sistem i da će sarađivati s vlastima.

No činjenica ostaje: ostavka je podnesena odmah, i to sa najviše akademske pozicije koju je imala – rektorice prestižnog Koledža Evrope, institucije koja oblikuje evropske diplomate.

I ironija je savršena:
upravo je ta akademija godinama obučavala balkanske političare o “transparentnosti, evropskim vrijednostima i borbi protiv korupcije”.

Šta ova evropska afera znači za BiH i region?

Ovaj skandal otvara neugodno pitanje:

Ako vrh EU institucija može završiti pod istragom zbog namještanja tendera i zloupotrebe sredstava – kako onda Balkanu drže lekcije o korupciji?

BiH političari će ovo, naravno, koristiti kao municiju, govoreći da “ni Brisel nije čist”.
Ali realnost je jednostavna:

• pravosuđe EU stvarno radi

• istrage se sprovode i protiv najviših zvaničnika

• niko nije zaštićen – ni bivši ministri, ni rektori, ni diplomate

To je razlika u odnosu na sistem u kojem se optužnice razvlače, institucije usporavaju i politički utjecaji zaustavljaju procese.

Evropa prolazi kroz sopstveni “test vjerodostojnosti”

Afera Mogherini–Sannino na površinu iznosi ključnu činjenicu:

I Evropa ima svoje probleme sa korupcijom – ali Evropa svoje probleme procesuira.

Za BiH je poruka jasna:

• evropski put je standard, ne savršenstvo

• nijedan sistem nije imun na zloupotrebe

• ali samo sistem koji kažnjava zloupotrebe može napredovati

U vrijeme kada EU od BiH očekuje duboke reforme, ova afera podsjeća da integritet nije nešto što se deklarativno traži – nego što se aktivno gradi, čak i kada to znači rušenje vlastitih autoriteta.