.Iranski vrhovni vođa Ali Khamenei je mrtav, javili su državni mediji u Teheranu, potvrđujući višesatne spekulacije koje su tokom dana kružile svjetskim agencijama. Vijest dolazi nakon niza izraelskih i američkih informacija da je Khamenei ubijen u jutrošnjim kombiniranim napadima na ciljeve unutar Irana.
Prema dostupnim informacijama, pogođen je kompleks u kojem je boravio u Teheranu, a objavljeni su i satelitski snimci urušenih objekata. Zvanično još uvijek nije saopćeno na koji način je ubijen niti gdje se tačno nalazio u trenutku udara.
Iranskoj potvrdi prethodile su objave agencije Fars da su ubijena četiri člana njegove uže porodice, uključujući kćerku, zeta, snahu i unuku. Ove informacije dodatno su podigle tenzije u zemlji koja se već suočava s otvorenim vojnim sukobom.
Kraj ere koja je trajala više od tri decenije
Khamenei je na čelo Islamske Republike došao 1989. godine, nakon smrti Ruhollah Khomeini, vođe Islamske revolucije. Tokom više od trideset godina učvrstio je teokratski sistem vlasti, proširio utjecaj šiitskog klera i izgradio Islamska revolucionarna garda kao ključni stub države.
Pod njegovim vodstvom Iran je razvio široku mrežu regionalnih saveznika i paravojnih formacija, čime je postao jedan od najutjecajnijih aktera na Bliskom istoku. Nuklearni program ostao je centralna tačka napetosti, naročito nakon što su Sjedinjene Američke Države 2018. napustile međunarodni sporazum i ponovo uvele sankcije.
Napetosti su kulminirale 2025. godine napadima na iranska nuklearna postrojenja, a današnja eskalacija označava najdramatičniji trenutak u novijoj historiji zemlje.
Iran pred neizvjesnom tranzicijom
Unutar Irana, Khameneijevu vladavinu obilježili su brojni talasi protesta i oštre represije – od reformističkih demonstracija krajem 1990-ih, preko masovnih protesta 2009. i 2019. godine, do pobuna nakon smrti Mahse Amini 2022. i novih nemira 2025.
Njegova smrt otvara pitanje sukcesije i stabilnosti Islamske Republike. Prema ranijim procjenama američkih obavještajnih službi, ključnu ulogu u tranziciji mogla bi imati Revolucionarna garda, što dodatno povećava rizik unutrašnjih previranja.
U trenutku kada Iran već razmjenjuje udare s Izraelom i SAD-om, gubitak vrhovnog vođe može pokrenuti lančanu reakciju – od borbe za nasljedstvo do moguće radikalizacije režima.
Bliski istok se nalazi na prekretnici. Smrt ajatolaha Khameneija nije samo kraj jedne političke ere, već potencijalni početak nove, neizvjesne i opasne faze za Iran i cijeli region.