Protesti u Iranu, hiljade mrtvih i oštre poruke SAD-a obilježavaju jednu od najtežih kriza u ovoj zemlji u posljednjim decenijama. Više od dvije sedmice krvavih demonstracija, masovna hapšenja i prijetnje pogubljenjima produbljuju strah od regionalne eskalacije i otvorenog sukoba.
Iran u plamenu: protesti prerasli u otvoreni bunt
Protesti u Iran traju od kraja decembra, kada su započeli zbog teške ekonomske situacije. Ubrzo su prerasli u široki bunt protiv režima vrhovnog vođe Ali Hamnei.
Prema potvrđenim podacima, tokom gušenja demonstracija ubijeno je 2.571 osoba, dok je više od 18.000 ljudi uhapšeno.
Masovna ranjavanja i kolaps bolnica
Svjedočenja iz Irana govore o dramatičnim scenama:
-
masovnim ranjavanjima,
-
upotrebi bojeve municije,
-
bolnicama pod pritiskom snaga sigurnosti.
Iranski ljekar, koji je kasnije napustio zemlju, opisao je haos u zdravstvenim ustanovama za CNN, navodeći da su kapaciteti bili daleko ispod broja povrijeđenih.
SAD šalju poruku: “Pomoć je na putu”
Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Trump javno je pozvao demonstrante da nastave proteste, upozorivši Teheran da ne pogubljuje uhapšene.
“Uz vas smo”, poručio je Trump, najavivši veoma oštre mjere ako dođe do egzekucija demonstranata.
Bjekstvo građana i diplomatska upozorenja
-
Desetine Iranaca prešle su granicu s Turskom bježeći od represije.
-
Indijska ambasada savjetovala je svojim građanima da odmah napuste Iran.
-
SAD su apelovale na svoje državljane da se kopnenim putem prebace u Tursku ili Armeniju, prenosi Reuters.
Revolucionarna garda: “Na vrhuncu smo borbene gotovosti”
Iranska Revolucionarna garda saopćila je da su raketne zalihe povećane, a borbena spremnost podignuta na najviši nivo.
U isto vrijeme, nekim pripadnicima osoblja savjetovano je da napuste američku bazu Al Udeid u Kataru, najveću američku vojnu bazu na Bliskom istoku.
Teheran prijeti regionu
Visoki iranski zvaničnik izjavio je da je Iran upozorio zemlje regiona – od Saudijske Arabije i UAE do Turske – da će američke baze biti napadnute u slučaju američkog udara na Iran, navodi Reuters.
Zvanični Teheran tvrdi: “Mir je uspostavljen”
Iranski ministar vanjskih poslova Abas Arakči izjavio je da je širom zemlje ponovo uspostavljen mir, optužujući “terorističke elemente koje podržavaju Izrael i SAD” za izazivanje nemira, prenijela je IRNA.
Najavljena prva egzekucija demonstranta
Organizacije za ljudska prava upozoravaju da Iran planira pogubljenje prvog demonstranta, 26-godišnjeg Erfana Soltanija, optuženog za “vođenje rata protiv Boga”.
Prema navodima, egzekucija bi mogla biti izvršena bez poštenog suđenja.
Potvrđeni bilans: više od 2.500 mrtvih
Američka organizacija za ljudska prava HRANA potvrdila je smrt 2.571 osobe, među kojima su demonstranti, civili i djeca.
Zaključak
Iran se nalazi na ivici duboke unutrašnje i regionalne krize. Krvavi protesti, međunarodni pritisci i prijetnje eskalacijom ostavljaju otvoreno pitanje:
da li svijet svjedoči početku kraja iranskog režima – ili uvodu u novi veliki sukob na Bliskom istoku?