Sve više evropskih političkih lidera posljednjih dana javno zagovara ubrzavanje procesa proširenja Evropske unije prema zemljama Zapadnog Balkana, upozoravajući da bi dalje odgađanje moglo ozbiljno narušiti kredibilitet EU u regionu.
Nakon prijedloga njemačkog kancelara Friedricha Merza o novom modelu “pridruženog članstva”, podršku bržoj integraciji regiona sada je pružio i novi mađarski premijer Peter Mađar.
Peter Mađar: “Prvo primiti Zapadni Balkan”
U intervjuu za austrijsku agenciju APA, Peter Mađar izjavio je da bi Evropska unija prije prijema Ukrajine trebala završiti proces integracije država Zapadnog Balkana koje godinama prolaze reforme i čekaju članstvo.
“Želim podstaći evropske zemlje da, prije nego što se drugima obeća nekakav status, u EU prvo prime one kandidate koji se već dugi niz godina pripremaju, koji su se mnogo toga odrekli, preuzeli mnoge obaveze i dobili mnoga obećanja”, rekao je Mađar.
Dodao je da postoji opasnost da Evropska unija izgubi politički kredibilitet na Balkanu ukoliko region ponovo ostane po strani.
“Znamo da stabilnost i sigurnost Balkana nisu samo interes Balkana, nego i Evrope”, poručio je mađarski premijer.
Referendum o ulasku Ukrajine u EU
Govoreći o evropskom putu Ukrajine, Mađar je potvrdio da Mađarska planira održati referendum o eventualnom prijemu Ukrajine u Evropsku uniju, ali tek nakon završetka rata s Rusijom.
Naglasio je da sve države kandidati moraju proći iste procedure i ispuniti jednake kriterije za članstvo.
“Ne postoje dva načina ulaska u Evropsku uniju”, rekao je Mađar.
Merz traži novu dinamiku proširenja EU
Podsjetimo, njemački kancelar Friedrich Merz nedavno je uputio evropskim zvaničnicima non-paper u kojem upozorava da je proširenje Evropske unije postalo geopolitička nužnost.
U dokumentu je predložio model “pridruženog članstva” za Ukrajinu, dok bi države Zapadnog Balkana dobile status posmatrača u ključnim evropskim institucijama i raniji pristup pojedinim evropskim procesima.
Merz je naglasio da Evropska unija mora ostati dosljedna obećanjima datim zemljama regiona još tokom Solunskog samita 2003. godine.
“Naš cilj se nije promijenio: kompletiranje Evropske unije dovođenjem svih zemalja kandidata u Uniju”, naveo je Merz.
Pet članica EU traži postepenu integraciju regiona
Dodatni pritisak za ubrzanje evropskih integracija dolazi i od pet država članica Evropske unije — Austrije, Češke, Italije, Slovačke i Slovenije.
Ove zemlje predložile su model postepene integracije država Zapadnog Balkana u pojedine sektore jedinstvenog evropskog tržišta i prije formalnog članstva.
Prema prijedlogu, kandidati bi, na osnovu ispunjavanja reformi i usklađivanja sa zakonodavstvom EU, mogli dobiti raniji pristup određenim ekonomskim i institucionalnim mehanizmima Unije.
U dokumentu se navodi da bi takav pristup:
- ubrzao reforme u državama kandidatima,
- povećao ekonomsku integraciju regiona,
- ojačao evropski uticaj na Balkanu,
- smanjio prostor za uticaj trećih zemalja.
Zapadni Balkan ponovo u fokusu Brisela
Nakon godina sporog procesa proširenja i sve izraženijeg “zamora od reformi”, čini se da pitanje integracije Zapadnog Balkana ponovo postaje važno geopolitičko pitanje unutar Evropske unije.
Evropski zvaničnici sve češće upozoravaju da bi odlaganje evropske perspektive regiona moglo otvoriti prostor za jačanje političkog i ekonomskog uticaja drugih globalnih sila na Balkanu.
Iako za sada nema konkretnih rokova za novo proširenje, sve veći broj inicijativa pokazuje da se unutar Evropske unije ozbiljnije razmatraju modeli postepenog uključivanja zemalja Zapadnog Balkana u evropske institucije i zajedničko tržište prije punopravnog članstva.